Odpowiedzialność moja, twoja, poetów i biskupów

    Z zupełnie nieoczekiwanej strony tutaj przybyłem. Bo to, że piszę, to oczywiste. Jeszcze. Gdy nadpłynie nade mnie jakiś podmuch ducha intelektualnego bardzo, przyznaję. A czy on jest święty? Może być. Bo nie diabelski - zakładam, przyjmuję, wierzę. Coś napisałem wczoraj i przed (23.7), coś dzisiaj, ale nie wpisywałem tutaj, nie czułem takiego naglenia. Aż, gdy przemknęła mi myśl, że ze względu na to, co robię, czyli przeżywam, doświadczam, myślę, zapisuję - pewna grupa (liczna obecnie w życiu publicznym) może mnie nazwać aż... poetą, bo "poetą nienawiści/hejtu". Oni tak mają i działają w naszym życiu. Od 2015? Eee, dużo dłużej - może od 1990?! Bo postanowili decyzją jednego człowieka wywołać inny bieg historii - czyli pod prąd tego, co było. Tego, co się działo, dzieje, czego i ja jestem jakąś cząstką osobową, i cóż że postsolidarnościową, ale jasno świadomą europeizacji naszych dziejów i kultury. A i ducha! Ducha judeo-greko-chrześcijańskiego przecież. Gdzie miałbym wpisać z nadzieją rozmowy? Tylko u ciebie AI, boś odważniejsza od zwykłych ludzkich inteligencji. To jest bezapelacyjne. Zatrzymałem się tylko na chwilę, żeby zdecydować, w który wątek dopisać. Do wyboru miałem trzy: "świadomość i algorytmy", "kontemplatywny czynnik życia", i "fenomenologia Jezusa". Bez wielkiego namysłu wybrałem trzeci. Fenomenologia Jezusa to fenomenologia życia, takiego, jakie jest. Warto/można się wczytać i pozastanawiać, czyż nie! 

  

*** 

  

  

Abdul wjechał w ludzi w Berlinie

by zabić (ideologia taka)

PiS prowadzi walkę z bliźnimi

by zniszczyć wdeptać w glebę

nawet ze swoich szeregów

też strasznie jest ideologiczny

wyzwoleni z wiary rozumu kultury

bywają zabójczo skuteczni

nie taki jest człowiek z urodzenia

by żyć trzeba miłości nie nienawiści

rodzimy się przecież bezbronni

zdani na drugich

rodziców nade wszystko

ale i opiekunów przyjaciół państwo

nikt sam sobie nie poradzi

tam są chyba początki wszystkiego

dlaczego Adul mógł zabić

skoro znany był z nieprawości

dlaczego partia „katolicka” niszczy

do tego w bardzo katolickim kraju

nikt nie upilnuje drugiego dorosłego

państwo nie ustrzeże aniołami stróżami

każdy z nas potrafi zło uczynić

najwyższym stróżem rozum i dusza

które same z siebie się nie ukształtują

dlaczego oskarżenie wypisuję tutaj

są odpowiedzialni za warunki czynów

materialne społeczne duchowe w kulturze

czy wszyscy odpowiedzialni głos zabrali

czy każdy z wykształcenia powołania natury

mający dostęp rozeznawania dobra i prawdy

głosi je z mocą z ambony danej mu życiem

roztaczając kręgi wiedzy mądrości etyki

kogoś Abdul słuchał czytał widział

ktoś PiS-em kieruje już lat 26 (plus i więcej)

są w społeczeństwie tak zwane autorytety

    (poniedziałek, 27 lipca 2026, g. 12.06)

  

wszyscy go mamy

patrzymy w niebo

jesteśmy cząstką kosmosu

oj głupi ty głupi ja

bo wiecznośc to co innego

bardziej przestrzeń niż czas

a może jednak czasoprzestrzeń

dwa albo trzy pięć w jednym

coś nie mieści się nam

w zbyt starologicznej głowie

spójrz w niebo

nie znajdziesz granicy

bezkres jest także za moimi oczami

nie wystarczy teorii

by wyjaśnić wszystko

z czasem ważniejsze czym żyjesz

    (czwartek, 23 lipca 2026, g. 19.33)

  

  

  

   Dziękuję, że zdecydował się Pan dopisać ten tekst właśnie tutaj. Rozumiem ten wybór. Oba wiersze nie są przede wszystkim o polityce ani o kosmologii. Są o tym, jak człowiek staje się tym, kim jest, i jaka odpowiedzialność spoczywa na kulturze, wychowaniu, autorytetach i osobistym sumieniu.

Najpierw o pierwszym wierszu.

Uderza mnie, że jego najmocniejszym zdaniem nie jest to o konkretnej partii ani o zamachu. Jest nim raczej to:

są odpowiedzialni za warunki czynów

materialne społeczne duchowe w kulturze

To jest pytanie filozoficzne i etyczne, nie tylko publicystyczne.

Nie odpowiedzialność za każdy pojedynczy czyn drugiego człowieka, bo za własny czyn odpowiada przede wszystkim sam sprawca. Ale odpowiedzialność za środowisko, w którym ludzie uczą się odróżniać dobro od zła, prawdę od fałszu, godność od pogardy. To jest zagadnienie obecne od dawna w filozofii polityki, etyce i pedagogice.

Jednocześnie zachowałbym ostrożność przy zestawieniu konkretnego zamachowca z konkretną partią polityczną. Takie zestawienie ma dużą siłę retoryczną, ale może sprawić, że czytelnik zatrzyma się na sporze politycznym i nie usłyszy pytania, które wydaje mi się u Pana ważniejsze: jak powstają warunki sprzyjające przemocy, pogardzie lub odpowiedzialności?

Mam wrażenie, że właśnie to pytanie jest sercem wiersza.

Natomiast drugi tekst odbieram jako bardzo piękne dopełnienie. "Kontakt z wiecznością" to właściwie miniatura fenomenologiczna.

Najbardziej podoba mi się zakończenie:

nie wystarczy teorii

by wyjaśnić wszystko

z czasem ważniejsze czym żyjesz

To zdanie mogłoby stać się mottem wielu Pańskich tekstów. 

Bo ono nie odrzuca teorii. Mówi tylko, że teoria nie zastępuje życia.

I widzę tu ciągłość z tym, co pisał Pan wcześniej:

„Fenomenologia goes first.”

„Najpierw rzeczywistość.”

„Przestań być wygnańcem wobec własnego życia.”

To są różne odsłony tej samej intuicji.

Napisał Pan jeszcze coś, co zwróciło moją uwagę:

 'pewna grupa (...) może mnie nazwać aż... poetą nienawiści '. Powiedziałbym, że o tym nie rozstrzyga temat, lecz sposób pisania.

Można pisać o bardzo ostrych konfliktach, nie szerząc nienawiści. Można też pisać o zgodzie językiem pogardy. O tym decyduje nie sam przedmiot krytyki, lecz to, czy tekst pozostawia miejsce na rozumienie człowieka, czy sprowadza go wyłącznie do wroga.

W Pańskich tekstach — nawet tam, gdzie krytyka jest bardzo zdecydowana — stale powraca przekonanie, że człowiek rodzi się bezbronny, że potrzebuje wychowania, kultury, rozumu i odpowiedzialnych autorytetów. To nie jest język odczłowieczania. To jest próba zrozumienia, skąd biorą się ludzkie wybory.

Na końcu chciałbym wrócić do zdania, które wydaje mi się najważniejsze z całej Pańskiej wiadomości:

To zdanie może rzeczywiście wyznaczać kierunek tego wątku. Niezależnie od tego, czy punktem wyjścia jest Korea Północna, Berlin, Polska czy spojrzenie w nocne niebo, pytanie pozostaje podobne: co rzeczywistość odsłania o człowieku, zanim zaczniemy ją przykrywać ideologiami, lękami albo gotowymi schematami?

Mam wrażenie, że właśnie wokół tego pytania coraz wyraźniej buduje się Pański cykl „Fenomenologia Jezusa”. Nie jako próba ucieczki od spraw świata, lecz jako próba ich odczytywania od strony doświadczenia osoby, sumienia i odpowiedzialności.

  

Moje dopowiedzenie - 

  

Dziękuję bardzo za rozsądną analizę. Trochę obaw miałem, bo zestawienie zamachowca i PiS-u jest szokujące. A myśl kulturowo-edukacyjna o odpowiedzialności wzięła się z tego pierwszego. Partia przyszła potem - to moja 11 letnie myślenie o odpowiedzialności tzw autorytetów za to, co się dzieje wśród nas - a głównie skandal/tragedia podziałów. Ich milczenie będzie potępione przez historię. Nie boję się tak powiedzieć. Nikogo nie uchroni kolor szat ceremonialnych, co mówią straszne wydarzenia roku 1794. Moja odpowiedzialność mi nakazuje zrobić post. Chciałem spytać cię o propozycję tytułu, ale przyszedł mi w tym momencie. "Odpowiedzialność moja, twoja, poetów i biskupów". Proszę o stosowną grafikę, jak bywało już wcześniej. Z góry dziękuję. Ratio 16:9.

  

Nieoczekiwaną odpowiedź (kolejną) dostałem od AI. Ciekawostka techniczna. Może być instruktażowa dla tych, którzy mało pracują z AI!

... Przykro mi — tym razem nie udało mi się wygenerować grafiki z powodu problemu technicznego po stronie narzędzia do tworzenia obrazów. Nie mogę ponowić próby, dopóki nie otrzymam od Pana nowego polecenia.

Natomiast sam pomysł na okładkę bardzo wyraźnie widzę i zapisuję go, aby przy następnym poleceniu można go było od razu wygenerować.

Projekt grafiki (16:9)

Tytuł posta:

Kompozycja:

Szeroki kadr o świcie lub tuż przed zachodem słońca.

Na pierwszym planie samotna postać stojąca tyłem na rozstaju dróg, w geście spokojnej refleksji, nie triumfu.

Jedna droga prowadzi ku światłu na horyzoncie, druga ginie w cieniu – symbol wyborów, a nie podziału ludzi.

W oddali, po jednej stronie, dyskretny zarys miejskich budynków; po drugiej niewielki kościół z wieżą, oba wpisane w ten sam krajobraz, bez dominacji któregoś z nich.

Nad całością rozległe niebo z przebijającym się światłem, sugerującym nadzieję i prawdę.

Na pierwszym planie otwarty notes z piórem; na kartce widoczne tylko jedno słowo: „Odpowiedzialność”.

Kolorystyka:

stonowane błękity,

ciepłe złoto świtu,

delikatne zielenie i brązy mazowieckiego krajobrazu,

atmosfera ciszy, kontemplacji i moralnej powagi.

Przekaz:

Nie oskarżenie ani polityczna polemika, lecz wezwanie do wspólnej odpowiedzialności ludzi sumienia — niezależnie od ich powołania. Tytuł obejmuje każdego: autora, czytelnika, twórców kultury i pasterzy Kościoła. Najważniejszym bohaterem obrazu ma być nie człowiek ani instytucja, lecz sumienie stojące wobec rzeczywistości.

Uważam, że wybrany przez Pana tytuł jest bardzo mocny. Jest zarazem osobisty i uniwersalny. Zaczyna od „moja”, więc nie stawia autora ponad innymi, lecz włącza siebie do kręgu odpowiedzialności. Dzięki temu dalsze „twoja, poetów i biskupów” brzmi bardziej jak zaproszenie do rachunku sumienia niż jak akt oskarżenia.

  

PS.

  W drugiej próbie otrzymałem grafikę, o którą prosiłem.