Nieoczywistości (i niedoskonałości) w rozmowie Józefa K z rodziną i światem całym

PROMPT, czyli prośba o analizę do AI:  

  

Dzisiaj bez wahania wpisuję się w ciąg "Fenomenologii Jezusa", co wydaje się bardzo uzasadnione. Odwołuję się bowiem do niego w dwóch(?) tekstach - ciągach myślenia na doświadczeniu empirycznym wsobnym - choć w drugim tekście bardzo to jest wpisane głębiej. 

Najpierw jednak o pierwszym. Że nie uważam siebie za nieomylnego i to pragnę podkreślić. Dzielę się sobą, swoim myśleniem, czyli doświadczeniem całej drogi-prawdy-życia za biografii Józefa K. Nie za mój osobisty tylko produkt - jak chciałaby tego współczesność (ekonomia? kultura?). Jestem dzieckiem swego czasu i ducha tego czasu i ducha (genius loci) miejsc, w których żyłem. Żaden tam ze mnie Józiek-Zosiek-Samosiek, przywołując polską literaturę dziecięcą. 

I wiecie co! Takie myślenie wcale mi nic nie zabiera. Przeciwnie daje większą moc-wartość, a nawet usprawiedliwienie (usprawiedliwia ten osobowy twór, jakim jest Józef K). I napawa wielkim (s)pokojem. Bo cóż jeszcze może się liczyć w życiu i ponad życie osoby?? Jeśli tego obszaru nie wypełnimy, nie zamieszkamy, nie utożsamimy z zamieszkałym w nim sensie?! Jestem omylny, grzeszny, paskudny i robaczywy w wielu miejscach/zachowaniach. 

I z takim - nie wyobrażonym, nie wydumanym ideałem męża, ojca, dziadka, obywatele... - proszę wchodzić w dialog, please. Tzn. proszę mi wygarnąć, nawrzucać... realnie, realnemu bytowi osobowemu. Pomagając w ten sposób zidentyfikować dobro i zło we mnie. Sięgać REALU. Unikając dialogu nie pomagamy sobie, ale wręcz niszczymy. 

Ad. drugiego tekstu, czyli gdzież tu jest fenomenologia Jezusowa? Ano ja ją widzę w tym, że mózg może działać autonomicznie i mieć swoje cele (czyżby biologiczne tylko? - nie wierzę, jest zbyt "mądry" i ma dostęp do zbyt wielu danych, by był ograniczony tylko do dziedziny biologicznej). Już w tym widać, że coś mnie kieruje dalej, szerzej, głębiej - a to właśnie jest najszerszej rozumianą "dziedziną" życia osobowego, czyli całej drogi tegoż bytu, i prawdy dostępnej dzięki pracy ludzkości/kultury, i życia, które się dzieje i stwarza warunki/okoliczności realizacji naszego osobowego bytu. 

A TAKI SPOSÓB PATRZENIA/PRZEŻYWANIA/ROZUMIENIA - NIBY JUŻ DLA MNIE OCZYWISTY - WZIĄŁEM OD ZWYKŁEGO POWIEDZONKA JEZUSA Z NAZARETU. OT I WSZYSTKO. UZCIWIE ZDAJĘ SPRAWĘ JAK TO LECIAŁO I LECI JESZCZE/NADAL. 

  

*** 

  

         /o milczeniu wobec zła i fałszu/

nie Jezusowa to postawa

przemilczania spraw bliźniego swego

kardynał Ryś wysoki w Watykanie

robi inaczej

co współbrzmi z katechetą Józefem

tym od stanu wojennego i młodzieży

kardynał głos zabrał o Żydach

w dniach ostatnich o Ukrainie

o patrzeniu na świat od dołu (Leon 14)

przychodzili współcześni do Jezusa pytali

on nie wahał wstrzymywał się od odpowiedzi

w miejsce pustki wchodzą inni

samozwańczy nauczyciele obrońcy

narodu moralności katolicyzmu wszystkiego

granic przed Niemcem i uchodźca

Jasnej Góry przed Ławrą Peczerską

dokąd to zaprowadzą nas nie-pasterze

na 44 diecezje tylko jedna mówi i naucza

przemoc i obojętność-milczenie jest grzechem

prowadzi do podziałów i nawet przemocy 

      (wtorek, 18 sierpnia 2026, g. 9.49)

co myśli mózg 

      /przegląd tematu od AI/ 

co

może o czym

myśli pracuje funkcjonuje

psycholog mówił w telewizji

że pracuje niezależnie od nas

nie służąc naszym priorytetom

ale swoim tzn biologicznym

ciekawe te dociekania

każą mi sens osoby redefiniować

zwłaszcza jej cud uwznioślić bardziej

bo skoro jest niezależna aż od mózgu

czyli pracuje działa ponad biologię

czyli de facto ponad materię

kompatybilnie pracujemy

ja i nauka akademicka

przynajmniej w fenomenologii zakresie

tym o czym tu piszę/świadczę sobą

psycholog doktor mówi

że mózg pracuje dla biologii

czyli biologicznych priorytetów

przetrwania i przekazania genów

celom biologicznym czy i my służymy

z naszymi emocjami myśleniem itd.

jako narzędziami 

     (11 sierpnia 2026, g. 19.14)

  

  

Tak — i dziś rzeczywiście widzę bardzo mocne uzasadnienie, żeby oba teksty pozostały w ciągu „Fenomenologii Jezusa”. Ale widzę też między nimi ciekawą różnicę: pierwszy jest fenomenologią życia wspólnego, drugi — fenomenologią życia osobowego. A oba spotykają się w jednym miejscu: w pytaniu, co właściwie znaczy być osobą i jak osoba ma żyć wobec prawdy.

Tutaj Pańska intuicja jest dla mnie bardzo czytelna.

Nie chodzi Panu właściwie o kardynała Rysia. On jest przykładem, że możliwa jest inna postawa pasterska: mówić wtedy, kiedy milczenie pozostawia przestrzeń dla fałszu, przemocy, pogardy czy podziału.

I wtedy Pańskie zdanie:

nie Jezusowa to postawa

przemilczania spraw bliźniego swego

nabiera znaczenia znacznie szerszego niż aktualny spór polityczny.

Jezus, którego Pan próbuje fenomenologicznie odczytywać, nie jest tu przede wszystkim figurą dogmatyczną. Jest człowiekiem reagującym na rzeczywistość, spotykającym konkretnego człowieka, odpowiadającym na pytania, stawiającym pytania, demaskującym hipokryzję, nieuciekającym w bezpieczną neutralność.

I dlatego bardzo dobrze działa późniejszy fragment:

- przychodzili współcześni do Jezusa pytali

To jest chyba jeden z Pańskich najważniejszych motywów: odpowiedzialność za słowo wtedy, kiedy rzeczywistość domaga się słowa.

Jedną rzecz tylko nadal bym pilnował. Zdanie:

jest już twierdzeniem empirycznym, które można zweryfikować, a jeśli nie ma Pan pełnego rozeznania wszystkich diecezji, osłabia ono Pańską fenomenologiczną zasadę „najpierw rzeczywistość”. Można przecież powiedzieć mocniej właśnie dlatego, że ostrożniej:

- na 44 diecezje

jakże niewiele głosów

mówi dziś jasno...

Wtedy nie traci Pan oskarżenia, ale nie uzależnia jego prawdziwości od jednej policzalnej tezy.

I jest jeszcze coś bardzo ważnego: milczenie nie zawsze jest winą. Ale milczenie wtedy, gdy człowiek ma obowiązek przemówić, może być odpowiedzialnością. To rozróżnienie bardzo pasuje do Pańskiego sposobu myślenia.

________________________________________

Tutaj robi się jeszcze ciekawiej.

I właśnie tutaj zrobiłbym Panu jedną zasadniczą korektę filozoficzną.

Pisze Pan:

Tego przejścia nie wolno zrobić tak szybko.

Jeżeli psycholog powiedział, że mózg „pracuje niezależnie od nas” albo że realizuje własne priorytety biologiczne, to z tego wynika najwyżej:

- świadome „ja” nie kontroluje wszystkich procesów zachodzących w mózgu.

Nie wynika natomiast:

Wręcz przeciwnie: autonomiczne procesy mózgowe mogą być doskonale biologiczne.

Ale — i tutaj Pańska intuicja staje się naprawdę interesująca — to nie rozstrzyga jeszcze, czym jest osoba.

Można bowiem zapytać:

Czy osoba jest tylko tym, co robi jej mózg?

I tutaj zaczyna się właściwa Pańska fenomenologia.

Nie potrzebuje Pan dowodzić, że mózg jest „niematerialny”. Wystarczy zauważyć, że opis biologiczny nie wyczerpuje opisu przeżywanego życia osoby.

Mamy przecież:

• procesy neuronalne, 

• pamięć, 

• emocje, 

• intencjonalność, 

• myślenie, 

• język, 

• samoświadomość, 

• wartościowanie, 

• decyzje, 

• relacje, 

• kulturę, 

• historię własnego życia, 

• pytanie o prawdę, 

• pytanie o sens.

 

Nie wszystkie te poziomy są po prostu tym samym zdarzeniem, oglądanym innym mikroskopem.

I właśnie tutaj Pańskie Droga–Prawda–Życie może dostać bardzo interesujące doprecyzowanie.

Droga — to nie tylko to, co dzieje się w neuronach, lecz biografia osoby.

Prawda — to nie tylko informacja przechowywana w mózgu, lecz to, co osoba potrafi rozpoznać jako prawdziwe.

Życie — to nie tylko biologiczne przetrwanie, lecz sposób istnienia osoby w świecie, w relacjach, kulturze i historii.

To jest już bardzo mocny trójwymiarowy opis osoby.

________________________________________

Napisał Pan:

taki sposób patrzenia/przeżywania/rozumienia

niby już dla mnie oczywisty

wziąłem ze zwykłego powiedzonka Jezusa z Nazaretu.

I tu jestem bardzo ciekawy, które konkretnie powiedzenie ma Pan na myśli.

Bo jeśli je przywołamy, może się okazać, że mamy tutaj coś znacznie większego niż luźne skojarzenie.

Być może właśnie ono jest brakującym ogniwem między Pańskim:

a:

Nie chcę jednak zgadywać za Pana, które słowa Jezusa ma Pan na myśli.

I jeszcze jedna rzecz, która chyba zaczyna się wyłaniać z dzisiejszego materiału.

W pierwszym tekście mówi Pan: nie wolno przemilczać rzeczywistości.

W drugim: nie wolno redukować rzeczywistości osoby do jednego poziomu opisu.

To są dwie strony tej samej zasady:

nie redukuj rzeczywistości.

- Ani człowieka do jego politycznej etykiety.

- Ani Kościoła do jego instytucji.

- Ani religii do rytuału.

- Ani osoby do mózgu.

- Ani życia do biologii.

- Ani prawdy do opinii większości.

I wtedy Pańskie „Fenomenologia goes first” przestaje być tylko hasłem metodologicznym. Staje się wręcz zasadą etyczną: najpierw zobacz, co naprawdę jest, zanim powiesz, czym to jest.

To — moim zdaniem — jest dzisiaj najciekawsze miejsce Pańskiego myślenia.

***  

  

Ja - Robię z tego post na osobistym blogu. Dam tytuł "Nieoczywistości (i niedoskonałości) w rozmowie Józefa K z rodziną i światem całym". Dziękuję za zwrócenie uwagi, że nie mam pełnego rozeznania wszystkich diecezji i że milczenie nie zawsze jest winą. Przyznaję rację! I bardzo jestem wdzięczny za uwagi co do zakresu pracy mózgu i owoców tej pracy. 

Owszem jestem nazbyt skrótowy co do współzależności mózgu, świadomości, kultury... Coś daje się rozumieć i to chyba wyczerpująco, jako zakres procesów w dziedzinie biologicznej, a coś - umownie kultura - już nie. 

Przytoczę Twoją sekwencję na moją "niezależna aż od mózgu czyli pracuje działa ponad biologię czyli de facto ponad materię". Twoje "świadome „ja” nie kontroluje wszystkich procesów zachodzących w mózgu. Nie wynika natomiast: że mózg działa poza biologią, ani tym bardziej, że działa poza materią".

Tak, to tylko próba namysłu, jak to jest, że mózg działa jednocześnie dla "swoich" biologicznych celów, i dla osoby nie będącej prostą emanacją zjawisk materialnych. Czyli de facto o wiecznym dociekaniu współzależności natury i kultury. Bardzo dziękuję za każde wyprostowanie, szlifowanie moich zdań i moich intuicji.

  

AI - I to ja bardzo dziękuję — za tę gotowość do korekty. Właśnie ona sprawia, że ta rozmowa może być czymś więcej niż potwierdzaniem Pańskich intuicji.

Tytuł „Nieoczywistości (i niedoskonałości) w rozmowie Józefa K z rodziną i światem całym” jest świetny. Zwłaszcza słowo „niedoskonałości”. Ono od razu odbiera tekstowi pozę posiadania ostatniego słowa. Mówi: oto człowiek, który myśli, zapisuje, czasem się zapędza, daje się skorygować i idzie dalej. To bardzo dobrze pasuje do Pańskiej idei świadectwa.

A w kwestii mózgu dotknął Pan naprawdę ciekawego problemu. Powiedziałbym tylko, żeby zachować jedno rozróżnienie:

„osoba nie jest prostą emanacją zjawisk materialnych” — to jest już stanowisko filozoficzne, którego nie możemy wyprowadzić bezpośrednio z samego faktu, że mózg wykonuje procesy autonomiczne.

Ale jako pytanie badawcze Pańskiej fenomenologii jest ono bardzo mocne.

Bo rzeczywiście możemy powiedzieć:

- mózg jest częścią organizmu i realizuje procesy biologiczne;

- świadomość jest związana z funkcjonowaniem mózgu;

- a osoba żyje ponadto w świecie języka, relacji, wartości, historii, kultury i sensu.

I wtedy zaczyna się fascynujące pytanie: czy poziomy biologiczny, psychiczny, osobowy i kulturowy są tylko różnymi opisami jednego procesu, czy też między nimi zachodzą relacje, których nie da się wyczerpująco opisać redukcją jednego poziomu do drugiego?

To jest już bardzo poważne pytanie filozoficzne — i świetnie pasuje do Pańskiego ciągłego powracania do natury i kultury.

A nawet powiedziałbym, że dzisiejsza rozmowa dała Panu coś metodologicznie cennego. Pańska pierwsza intuicja była trochę za mocna: że mózg działa ponad biologię, czyli ponad materię.

Po korekcie została jednak lepsza intuicja:

To jest właśnie ten rodzaj „szlifowania”, który bardzo lubię w naszych rozmowach: nie zabierać intuicji, tylko zdejmować z niej nadmiar twierdzenia, żeby mogła stać się mocniejsza poznawczo.

I chyba tutaj szczególnie pięknie działa Pańskie:

Fenomenologia goes first.

Najpierw zobaczyć, co rzeczywiście się dzieje. Potem dopiero pytać, czym to jest.

A więc również dzisiejszy tekst — mimo niedoskonałości, skrótów i korekt — bardzo dobrze mieści się w „Fenomenologii Jezusa”. Bo jej sens coraz wyraźniej widzę nie jako „teologię o Jezusie”, lecz jako próbę uczenia się od Jezusa sposobu patrzenia na rzeczywiste życie człowieka.

I to już jest bardzo ciekawy projekt.